Don Quảng Ngãi - Ai Đã Từng





 Nghèo thì nghèo, nợ thì nợ
Cũng kiếm cho được con vợ bán don
Mai sau nó chết cũng còn cặp ui

Don: Món ngon Quảng Ngãi đậm chất nhân văn Có những món ăn chỉ cần nghe tên là có thể hình dung ra mùi vị, nhưng cũng có những món ăn dù có nhắc lại bao nhiêu lần bạn cũng không thể hình dung ra được hình dáng và nguồn gốc của chúng. Don- một trong những đặc sản Quảng Ngãi là món ăn như vậy.
  Món ăn đặc sản nổi tiếng của quảng ngãi 


Don là món ăn không chỉ có cái tên lạ mà còn mang cả hơi thở, cuộc sống của người Quảng Ngãi. Tùy theo sở thích ăn uống cũng như khẩu vị mà mỗi thực khách sẽ có những cảm nhận riêng về món don, nhưng chắc chắn món ăn sẽ mang đến một trải nghiệm mới lạ đối với vị giác. Mỗi khi có dịp ghé thăm mảnh đất Quảng Ngãi, bạn đừng quên thưởng thức món don đặc sản này nhé.

Don thuộc họ thân mềm, hai mảnh vỏ, vỏ nửa đen nửa vàng, hình bầu dục, to bằng móng tay út người lớn, dài hơn một tấc. Vỏ thường mỏng hơn các loại ốc khác. Ruột có màu vàng và được bao quanh bởi các tua màu hồng. Don nằm sâu trong cát (khoảng 5 cm), chỉ nổi lên mỗi năm một lần với mực nước khoảng một mét. Chỉ có hai con sông lớn của quảng ngãi mới có loại don này là sông Trà và Sông vệ. Loài Don thường sống rải rác khắp nơi, lòng sông, ven sông… và tập trung đông đúc nhất ở khu vực ven cửa sông. Môi trường sống yêu thích của Don là đất cát. Thường vào mùa khô khoảng tháng 4 đến tháng 5, người dân quanh hai con sông mới bước vào mùa cào ruốc. Nhưng đôi khi trong tháng bảy don cũng xuất hiện rất nhiều. Don sống vùi trong cát nên việc cào cào rất vất vả đối với người dân. Những khi nước lớn, người cào phải ngâm nước rất lâu, có khi đến hàng tiếng đồng hồ nhưng cũng không bắt được là bao. 

Nếu bạn may mắn đến Quảng Ngãi vào đúng mùa rươi thì hãy tranh thủ thưởng thức món ăn đặc sản này nhé. Vào các thời điểm khác trong năm, người Quảng Ngãi thường thay bánh don bằng hến. Mặc dù hai loài này cùng họ nhưng nếu bát nước không có màu vàng với viền đỏ xung quanh thì món ăn dù có thêm bao nhiêu gia vị cũng sẽ không ngon. Món don đặc sản chỉ là một bát nước đục, trong đó có nhiều don nhỏ xíu, một ít hành phi và một cái bánh tráng nướng. Đơn giản vậy thôi nhưng món ăn đã đi sâu vào tâm trí của mỗi người con xứ Quảng khi xa quê. Don sau khi cào lên, người ta ngâm, rửa sạch rồi cho don vào nồi nước đang sôi, khuấy mạnh và đều. Khi don mở miệng cũng là lúc nước sôi có tất cả những gì tinh túy nhất. Nước không sôi thì cho vào nồi riêng, nêm gia vị vừa ăn theo khẩu vị của từng người. Cá nhân tôi không chữa trị cho đường ruột. Sau đó bẻ bánh tráng sống cho vào tô, đổ nước ngập bánh tráng rồi cho bánh tráng vào, rắc thêm hành hoa, hành lá, ớt sừng và rắc chút tiêu xay. Món ăn này với sự kết hợp của những tép tỏi Lý Sơn và vị cay thơm của ớt hiểm sẽ rất hoàn hảo. Chờ đến khi bánh tráng ngậm nước, hơi mềm, thực khách hãy nhẩn nha thưởng thức vị thơm, ngọt của nước dùng, bánh tráng, vị cay cay của ớt, tiêu ... Tất cả hòa quyện tạo nên một sức hấp dẫn kỳ lạ, khiến người ăn phải cảm thán. độ ngon đầy đủ để phục hồi. 

Don còn có thể chế biến thành món khác như àm món don rán hoặc cháo don đơn giản mà rất ngon. Ở những nơi khác, đôi khi cũng có don. Nhưng khi ăn thử, Bạn vẫn có thể nhận ra don có vị tanh dù đã tẩm ướp rất nhiều gia vị. Nếu có dịp ghé thăm Quảng Ngãi, bạn có thể thưởng thức món bánh rán này ở khu vực đối diện Núi Bút, hoặc dọc đường Quang Trung, Trần Hưng Đạo. Món Don đã trở thành một đặc trưng của người Quảng, không cầu kỳ, không đắt tiền, nhưng lại có cái ngon tự nhiên đến từ vị ngọt lạ của nước don, một niềm tự hào của ẩm thực Quảng Ngãi .. Sự mộc mạc, dân dã nhưng gần như là tất cả những con người, tình cảm và nét văn hóa của vùng đất núi Ấn sông Trà này.